Oase 10: Interreligieuze spijswetten

Oase 10: Interreligieuze spijswetten

“Wij zijn Den Haag”, zei Joke aan het einde van een mooi programma op de Amaliastraat 10. “Wij zijn Den Haag” is de titel van een ontroerend filmpje tegen de verharding en het hokjesdenken dat deze week gelanceerd werd. “Wij zijn Den Haag” zoals we daar op 8 oktober bij elkaar zaten in een bont gezelschap van mensen van een christelijke, joodse, hindoestaanse en islamitische achtergrond. Samen gekomen rond het thema ‘spijswetten voor een duurzame aarde’. Het was één van de oases waar de Groene Voedselkaravaan neer streek. We zochten de verbinding tussen geloof en voedsel, tussen spijswetten/regels en onze zorg voor de aarde in een tijd van klimaatverandering. Het programma was voorbereid door Geloven in Groen i.s.m. Initiatives of Change, een vruchtbare samenwerking.

Bij binnenkomst in het statige gebouw van Initiatives of Change werden we verwelkomd met heerlijke vegan wraps, loempia’s en brownies als voorproefje hoe lekker vegan eten kan zijn. De hapjes waren voorbereid door een vrouw van Smaakreis, ons bekend van de Lukaskerk. Voor de muzikale smaak zorgde Roelfien Folkertsma met pianospel en gezang.

Drie sprekers deelden hun persoonlijke verhalen over het thema.

Tijs is voorzitter van de Vegan Christenen. Zij willen het christelijk geloof en het veganisme dichterbij elkaar brengen. Uitgaand van het Bijbelse dubbele liefdesgebod “Heb God lief en je naaste als jezelf” willen ze geen nieuwe wet opleggen maar bewuste keuzes maken in wat je eet uit liefde voor de schepping. We kennen God vanuit twee boeken: de bijbel en de schepping.

David is Joodse bewoner van de Schilderswijk en spreekt over de kasjroet, de joodse spijswetten. Deze hebben ervoor gezorgd dat de joden duizenden jaren overleefd hebben en er nog steeds zijn. Joden gaan er persoonlijk heel verschillend mee om van een strenge scheiding van melk- en vleesvoedsel tot ‘spekjoden’. Tijdens de sedermaaltijd aan het begin van het pesachfeest leert men om vragen te stellen over vrijheid en bevrijding. Nieuw is een beweging van eco-kasjroet.

Harish is in Suriname opgegroeid in een hindoe gezin. Zijn ouders werden vegetariërs, anders dan de rest van de familie, voordat ze een gezin begonnen. Met 16 jaar leerde hij bij de Brahma Kumaris hoe wezenlijk het is met welk bewustzijn je voedsel klaarmaakt. ‘As is the food, so is the mind’ hier experimenteerde hij mee toen zijn moeder een aantal weken weg was en zijn vader voor het gezin ging koken, met een toenemende tegenzin. Op een gegeven moment begon Harish zelf te koken met een vredevolle aandacht en merkte hij hoe het humeur en de sfeer in het gezin veranderde. 

Joy, hindoestaanse geestelijk verzorger, herkent zich in wat Harish verteld had. Aryuveda leert ons dat vegetarisch voedsel beter is voor ons lichaam en ons helpt een zuivere mind te krijgen. Die hebben we nodig om ons naar een hoger bewustzijnsniveau te ontwikkelen. Een deelneemster uit een islamitisch gezin vertelde hoe haar moeder bij het offerfeest een koe zag huilen en ze sindsdien geen dier meer slachten bij het offerfeest maar geld geven.

Na dit geestelijk voedsel verdeelden we ons in drie groepen om met de inleiders verder door te praten. Het waren geanimeerde gesprekken die nog langer hadden mogen duren. Terug in de grote kring en na nog een prachtig stuk piano muziek deelden we enkele vruchten van ons gesprek.

Een bloemlezing:
– Als je het lijden in de ogen van dieren die naar de slacht gebracht worden ziet, het voelt en het weet dan ga je anders eten.
– Het geeft veel nieuwe inzichten als we de bijbel anders leren lezen, niet antropocentrisch maar ecocentrisch.
– Er is een spanningsveld tussen persoonlijke waarden en de tradities waarmee je binnen je familie of cultuur bent opgegroeid. Zo worden vlees en barbecue vaak vanzelfsprekend geassocieerd met gezelligheid en samenzijn. We moeten daarom nieuwe tradities ontwikkelen.
– Verandering hoeft niet alleen een kwestie van moeten te zijn, maar mag ook leuk en inspirerend zijn.
– Het is belangrijk om andere eetgewoonten met nieuwsgierigheid te benaderen.
– Binnen de joodse gemeenschap is het geaccepteerd om wel of niet kosjer te eten. Je past je aan aan je gasten.

Het was een bijzondere avond. De deelnemers waardeerden de luchtige sfeer en bedankten elkaar voor de persoonlijke verhalen. Hoe belangrijk is het in onze tijd om ruimtes te hebben waar je verhalen kunt vertellen en naar elkaars verhalen luistert. Dan herkennen we hoe veel ons in alle verscheidenheid verbindt. Dat heeft onze stad en onze wereld nodig ook voor de komende generaties, want ook “wij zijn Den Haag.”

Oase 6: Workshop Fermenteren

Oase 6: Workshop Fermenteren

Zaterdag 4 juli werd ik door mijn vriendin verrast met een verjaardagsuitje in de vorm van een workshop fermenteren. We hadden het weer mee, het was een zonnige middag en om een uur of half 2 verzamelden we met een groep van zo’n acht nieuwsgierigen bij de groepstuin Spinozahof waar we de basisbeginselen van deze oude conserveermethode zouden ontdekken door het maken van onze eigen kymchi. 

Het bleek op meerdere vlakken verrassend. Ten eerste omdat het bijna niet uitmaakte welke groenten je ervoor gebruikt. Eigenlijk kan bijna alles. We waren daarom met z’n achten een stief kwartiertje aan het hakken en het snijden. Niet te grof maar te fijn was ook niet nodig. Vervolgens ging er ogenschijnlijk een enorme hoeveelheid zout in (oei, aanjager voor een hoge
bloeddruk?). Bij narekenen bleek echter het zout percentage niet boven de 1 a 2 gram per 100 gram kimchi uit te komen. Je kunt dan ergens tussen de 300/600 gram kimchi eten voor je aan de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid zout komt. Maar zulke hoeveelheden gebruik je niet bij het eten.

De truc van het proces zit er in dat rondvliegende gisten in de lucht en aan je handen zorgen voor het omzettingsproces, het zout conserveert. We maakten een grote teil vol met groentenproduct dat werd verdeeld over zelf meengenomen potjes. Aan het eind van de middag gingen we huiswaarts met onze eigen kimchi, die thuis lekker verder kon rijpen.

Arno Duivestein

Oase 5: Bonendiner Grootouders voor het Klimaat

Oase 5: Bonendiner Grootouders voor het Klimaat

Op vrijdag 12 juni 2026 werd het heel gezellig in Voedsellokaal de Gymzaal. Met zo’n veertig mensen aten we samen een bonendiner dat was klaargemaakt door de Grootouders voor het Klimaat. Zij vragen hiermee aandacht voor de eiwittransitie. Minder vlees eten is beter voor de mens en het milieu en peulvruchten zijn  goede vleesvervangers. Naast bonen kregen de deelnemers ook goede informatie voorgeschoteld over waarom meer bonen en minder vlees eten goed is voor ons.

Het is een gezellige boel voorafgaand aan de maaltijd. De tafels worden klaargezet en in de keuken wordt hard gewerkt door vrijwilligers van de Grootouders voor het Klimaat. Blikken met tomaten en boontjes worden opengetrokken en avocado’s gepeld en in blokjes gesneden. Alles is plantaardig, want vandaag is alle aandacht voor het eten van eiwitten door het eten van peulvruchten.

Langzaam aan druppelen de deelnemers naar binnen. De sfeer is goed en de maaltijd eveneens. We beginnen met een rijk gevulde bonensoep. Daarna krijgen we een presentatie over de impact van vlees eten op het klimaat en de rol van bonen in de eiwittranisitie. Als we met zijn allen minder vlees gaan eten en meer bonen dan kan dat grote consequenties hebben voor het klimaat. Een film van Urgenda maakte dat mooi duidelijk.

Daarna was het tijd voor het hoofdgerecht dat bestond uit rijst met een saus van bonen, paprika en tomaten met daarbij avocado en een toef plantaardige creme fraiche. Voor het nagerecht was er nog een klimaatquiz die heel leerzaam was. Wist je bijvoorbeeld dat je wel een paar jaar vegetarisch moet eten om een vliegreis Amsterdam-Bangkok te compenseren.

We sloten de avond af met een heerlijke brownie van zwarte bonen en chocolade. We delen het recept graag met je: 20260612 Brownies

Oase 4: Wildplukken in de stad

Oase 4: Wildplukken in de stad

Wat een verrassende wildplukwandeling hebben wij beleefd op 16 mei! Suzanne Luppens nam ons mee op avontuur.

We begonnen in de tuin van  Centraal Wonen Houtwijk. Via een leuke, groene route nam ze ons mee in de wereld van eetbare bloemen en planten. Planten en bloemen die wij vaak als onkruid zien. Of alleen als mooi om naar te kijken. Maar veel van deze planten/ bloemen hebben bijzondere helende en vitaliserende eigenschappen. Suzanne liet ons proeven, ruiken, goed kijken en voelen. Ze stelde ons vragen om ons aan het denken te zetten. En ze beantwoordde al onze vele vragen. Hierdoor was het echt een enorm leerzame en plezierige excursie.

Suzanne leerde ons bijzondere feiten. Weetjes die je als kind waarschijnlijk niet hebt geleerd…. maar die je eigenlijk standaard thuis of op school mee zou moeten krijgen. Ik noem enkele voorbeelden ter inspiratie.

Wist je bijvoorbeeld dat…

  • Je van klimop zeep kunt maken? En zo de afwas kunt doen of je haren kunt wassen? Dit komt door saponinen die de klimop plant bevat.
  • Het sap van de hondsdraf helend voor het oor schijnt te zijn?
  • je van brandnetel touw kunt maken?
  • Fluitekruid haar naam dankt aan het feit dat je er een fluitje van kunt maken?
  • Je van vlierbloesem heerlijke, vrolijke pannekoekjes kunt bakken?
  • Als je op een wilgentakje (of een stukje bast) kauwt je hoofdpijn weg kan trekken? Door salicine? (Dit is een stof die in het lichaam wordt omgezet in een stof die sterk lijkt op aspirine?)
  • Smeerwortel botbreuken kan genezen?

Dit en nog veel meer verrassende, verbazingwekkende weetjes!

Na een droge wandeling met af en toe wat zon om ons op te warmen werden we precies aan het einde verrast met een heerlijke regenbui! Als afsluiting hebben nog verse wildpluk -thee gedronken van vondsten van één van de deelnemers. Tijdens de thee was er ruimte om de meegebrachte boeken en gidsen van Suzanne te bekijken. En haar nog vragen te kunnen stellen.

Suzanne, enorm veel dank voor de geweldige Wildpluk – excursie! De kinderen die jou als tuinjuf hebben boffen met jou!

Anne-Marie

Oase 3: WIE BETAALT DE PRIJS VOOR GOEDKOOP VOEDSEL?

Oase 3: WIE BETAALT DE PRIJS VOOR GOEDKOOP VOEDSEL?

Waar komt het groente en fruit in onze supermarkt vandaan? En wie zijn de mensen die het oogsten? Over die vragen gingen zo’n 25 bezoekers op zondag 26 april met elkaar in gesprek tijdens een filmmiddag bij Initiatives of Change.

De documentaire The Pickers vormde het startpunt van de middag. De film laat op een menselijke en indringende manier zien hoe arbeidsmigranten in Europa werken onder vaak zware en onzekere omstandigheden. Na afloop gingen we met elkaar in gesprek. Een gastspreekster vertelde hoe haar Turkse ouders in Nederland te maken hebben met slechte arbeidsomstandigheden en ongelijke beloning. Haar verhaal maakte duidelijk dat deze problematiek niet alleen ergens ver weg speelt, maar ook hier, dichtbij huis.

Gelukkig was er ook ruimte voor hoop en inspiratie. Verschillende deelnemers deelden voorbeelden van initiatieven die proberen het anders te doen. Zo vertelden twee gastsprekers over een project waarbij zij fairtrade sinaasappels samen inkopen en lokaal verkopen. Daarbij bleek dat veel mensen bereid zijn om iets meer te betalen voor eerlijk geproduceerde producten. Tegelijkertijd ontstond ook de vraag hoe zulke initiatieven breder toegankelijk en haalbaar kunnen worden gemaakt.

Vanuit een agro-ecologisch netwerk werd daarnaast gesproken over de rol van uitzendbureaus in de landbouwsector, de manier waarop arbeidsconstructies juridisch zijn georganiseerd en de mazen in de wet die misstanden mogelijk maken. Ook werd stilgestaan bij het begrip agro-ecologie: een benadering van landbouw die ecologische duurzaamheid verbindt met sociale rechtvaardigheid en eerlijke voedselproductie.

De middag zette mij ook aan het denken over mijn eigen familiegeschiedenis. Mijn voorouders kwamen als contractarbeiders naar Suriname om op plantages te werken binnen koloniale structuren. Ook binnen die geschiedenis bestaan verhalen over onderbetaling, ongelijke machtsverhoudingen, discriminatie en uitbuiting. Hoewel de historische context anders is, roept het de vraag op in hoeverre economische systemen vandaag de dag nog steeds afhankelijk zijn van mensen in kwetsbare posities.
Juist daarom is het belangrijk om kritisch te blijven kijken naar de relatie tussen consumptie, migratie en uitbuiting — niet alleen als iets uit het verleden, maar ook als een actuele maatschappelijke vraag.

Shereen Siwpersa