Een bont gezelschap van zeventien personen afkomstig uit acht landen en van vijf religies en levensbeschouwingen kwam op 6 november bij elkaar in het centrum van de Bahá’í-gemeenschap Den Haag, Riouwstraat 27. Het voelde als onze wereld in een notendop en deed recht aan het thema van de avond “Één wereld – één toekomst – één mensheid, wereldwijde uitdagingen vragen om gezamenlijke antwoorden”.
Initiatiefnemer waren Geloven in Groen en de Bahá’í-gemeenschap. Aanleiding was de COP30, de jaarlijkse internationale klimaatconferentie van de VN, die vier dagen later in Bélem/Brazilië begon. Uitgenodigd was tot een avond met informatie, inspiratie en gesprek.
We werden door Jelly van de Bahá’í-gemeenschap vriendelijk ontvangen. De grote kring van stoelen stond klaar, net als koffie, thee en koekjes. Voor vele aanwezigen was het hun eerste bezoek aan dit centrum. Jelly vertelde kort iets over het Bahá’í-geloof dat in de 19e eeuw ontstaan is. In het hart ervan staat het streven naar universele eenheid, de eenheid van God, de eenheid van religie en de eenheid van de mensheid. Aansluitend vertelde ik over Geloven in Groen, ons platform van groene kerken in Den Haag. Groen staat voor natuur, schepping, leven. We mogen dankbaar zijn voor het geschenk van leven en voor de verbinding met alles wat leeft. Wij realiseren ons dat we als mensen de balans in de schepping verstoren. Daarom is een ‘ecologische bekering’ (Paus Franciscus) gevraagd van ons spiritueel leven, economisch denken en politiek handelen. Geloven in Groen zoekt het contact en de samenwerking met andere religieuze en levensbeschouwelijke groepen in Den Haag.
Een voorstelronde gaf een mooie indruk van de diverse achtergrond van de aanwezigen. Het woord was nu aan Maja Groff. Zij is bahá’í, komt uit Canada, werkt al lang als internationaal mensenrechtenadvocaat in Den Haag en heeft al vele COP’s bijgewoond. Zij schetste de enorme urgentie van deze klimaattop om tien jaar na het Parijs Akkoord de maar stijgende opwarming van de aarde te verlagen. Wetenschappers waarschuwen voor onomkeerbare kantelpunten in het klimaat, tipping points, in het Amazonegebied, door het smeltende ijs bij de poolkappen, de verdwijnende koraalriffen. Oplossingen zijn er, maar wat mist, zijn een heldere visie en moreel leiderschap. Er zijn veel tegenkrachten, o.a. door de fossiele bedrijven, maar er is ook al veel gebeurd wat hernieuwbare energie betreft. Voor Maja als bahá’í staat vast: de aarde is één land en
we zijn er allemaal burgers van.
De tweede spreker was Ibtihelle, een jonge moslima uit Parijs, die in Den Haag bij Care International voor milieuprojecten verantwoordelijk is. Zij is uitgenodigd om de COP30 in Bélem bij te wonen, niet vanuit haar werk, maar door haar betrokkenheid bij twee organisaties, de FEMYSO (Forum of European Muslim Youth and Student Organisations) en ENAR (European Network Against Racism). Zij gaat er heen zoals ze zelf zei ‘als jonge, Europese, islamitische vrouw’. Ze is blij dat er deze keer een grotere inbreng is van inheemse groepen.
Na een korte vragenronde kwamen we bij het tweede deel van de avond, het delen van inspiratie vanuit onze verschillende religieuze geloofstradities. Al lang is voor veel mensen duidelijk dat de klimaatcrisis niet alleen een economisch, technisch en politiek vraagstuk is, maar ten diepste een morele en spirituele vraag om herbezinning van onze westerse manier van denken en geloven.
Een aantal deelnemers had teksten mee gebracht die hen persoonlijk inspireren. We luisterden naar een bahá’í-gebed van Abdu’l-Bahá: O Gij, liefderijk Heer! Verenig allen. Laat de godsdiensten eensgezind zijn; maak de volkeren één, zodat zij elkaar als één familie zullen beschouwen en de gehele aarde als één thuis. Mogen zij allen in volmaakte harmonie samenleven.
Paus Franciscus heeft in 2015 aan het einde van zijn encycliek Laudato Si gebeden: Maak ons leven weer gezond, opdat wij de wereld beschermen en haar niet plunderen, opdat wij schoonheid zaaien en geen vervuiling en verwoesting. Leer ons de waarde van alle dingen te ontdekken, met verbazing te kijken, en te erkennen dat wij ten diepste verbonden zijn met alle schepselen op onze weg naar uw oneindig licht.
Rabbi Hirsch schreef al aan het begin van de industriële revolutie in de 19e eeuw: “The same regard that you show to humans you must also demonstrate to every other creature, to the earth which bears and sustains all, and to the world of plants and animals.” “They ask you to regard all living things as [belonging to] G-d. Destroy none; abuse none; waste nothing; employ all things wisely….”
In de Koran staat in soera Al-An’am , 6:99 “Hij is Degene die water uit de hemel doet neerdalen en Wij laten daarmee allerlei soorten gewas voortkomen, waaruit Wij groenten laten voortkomen (en) waaruit Wij dikgepakt graan laten voortkomen en uit de dadelpalmen, uit de kolf ervan, laaghangende dadeltrossen; en tuinen met druivenstruiken en
olijfbomen en granaatappelbomen, gelijksoortig en niet gelijksoortig. Bezie hun vruchten wanneer zij vrucht dragen en (bezie) hun rijping. Voorwaar, daarin zijn Tekenen voor een volk dat gelooft.”
Wat een rijkdom aan oude en nieuwe woorden van wijsheid die ons de weg wijzen naar een leven in harmonie met elkaar en met alles wat geschapen is. Verschillen tussen religies vallen weg. Wat zou het goed zijn als zulke woorden ook in Bélem gehoord worden, als een moment van bezinning aan de onderhandelingen vooraf zou gaan.
We gingen nu in groepen uit elkaar met drie vragen.
1. Wat betekent duurzaamheid voor jou?
2. Welke inspiratie put je uit je geloofstraditie om meer in harmonie met de niet-menselijke natuur te leven (leerstellingen, verhalen, rituelen, waarden…)?
3. Veel mensen in het globale noorden beschouwen klimaatrechtvaardigheid niet als een dringende vraag en een morele plicht. Hoe kunnen we dit bewustzijn vergroten?
De tijd was kort en we konden de vragen niet allemaal bespreken. Maar het was goed dat in de kleine groepen iedereen aan het woord kon komen en we van elkaars heel verschillende achtergronden konden leren.
Terug in de zaal deelden we enkele impressies van de groepsgesprekken. Afsluitend luisterden we naar een Iers zegenlied, gezongen door een internationaal studentenkoortje in Delft: May the road rise to greet you, may the wind be always at yout back, may the sun shine warm upon your face, may the rain fall softly on you fields. Until we meet again may God hold you in the palm of His hand.
We wensten Ibtihelle een goede reis naar Brazilië en een gezegende tijd daar en we kijken er naar uit om haar als ze weer terug is weer te ontmoeten en haar verhalen te horen.
Ik denk dat deze avond bij iedereen het enorme belang van een internationale klimaatconferentie weer in het bewustzijn geroepen heeft. Ook was er een grote geestesverwantschap voelbaar over grenzen van cultuur, nationaliteit en religie heen. De grote meerderheid van de mensheid is gelovig en ook Den Haag is vele religieuze gemeenschappen rijk. Laten we dit potentieel inzetten om samen te bidden en te werken voor één wereld – één toekomst – één mensheid.
Waltraut Stroh

